KIRGIZ TÜRKLERİNDE KARTAL YETİŞTİRME GELENEĞİ

KIRGIZ TÜRKLERİNDE KARTAL YETİŞTİRME GELENEĞİ
  • 21.10.2016

Kırgız Türkleri’nde nesilden nesile, atadan oğula geçen kartal yetiştirme geleneği asırlardır süre gelen geleneklerindendir. Kırgızlar kartala bürküt demektedirler. Bürküt kelimesi Türkçe kökenli olup kartalın bedensel duruşu, güçü, yeteneği, keskin bakışı ve ürpertici endamıyla bağlantılıdır. Bu nedenle de Kırgız destanlarında erkek baş kahramanları kartala benzeterek yada onlara eşlik eden bir dost ve destekçi olarak yansıtırlar. Kırgız mitolojisinde avcı öldüğünde kuşlarının da birlikte gömüldüğü yada ağaçtan, demirden, zenginlerde gümüşten, altından yapılan kuş heykelleri ile birlikte gömüldüğü bilinir. Bu inança göre ölen kişiye ahirette de kuşların eşlik edip desteklediği düşünülür. Daha sonraki dönemlerdeki arkeolojik kazılar bunu kanıtlamaktadır. Kırgızların günlük hayatında kullandıkları eşyalarından, kılık kıyafetlerindeki süs eşyalarına kadar kartal simgelerini görmek mümkündür. Kartallar kutsal hayvan sayıldığından bebeklerin beşiğinde, evin her köşesinde kartal tırnağı, pençesi ve tüyü nazardan ve kötü ruhlardan korunmak için asılır. “Kartalı olan evde şeytan olmaz” derler. Kartal’ın önünden geçinilmez. Başı ağrıyan birileri varsa kartal tüyü takılır, hasta insanları kartal tüyünden yapılmış yastığa yatırtırlar. Eğer kartal kazayla ölürse yası tutulur. Kırgızlar erkek çocuklara kartal gibi cesur ve yetenekli olsunlar diye kartalın kalbini yedirirler.
Avcı hayat tarzı dağlık Kırgızistan için uygundu. Tarihte göçer konar hayat yaşayan bu halk geçimini hayvancılık ve avcılıkla sağlamıştır. Kırgızların “Koco Caş” destanında ve VII-IX asırlardaki Çın tarihi kaynaklarda bu halkın avcılıkla meslek edindikleri belirtilmektedir.
Kırgızlar’ın alıcı kuşlar içinde kartalı yakalayıp eğitmeleri, beslemeleri ve avlamaları beraberinde av ve avlama usullerini, avcılıkla ilgili inanç, gelenek ve görenekleri, giyim kuşam, beslenme gibi tarihi kültürel zenginlikleri kazandırmıştır. İnsanlik tarihi kadar eski olan bu gelenek, gün yüzü görmemiş mağaralarda, kaya taşlarında o dönemlere ait ilkel sanatçılar tarafından çizilerek yansıtılmıştır.
Kanatlı ve alıcı kuşlar insanlara göre olağanüstü kabul gören yetenek ve beceri gücü sonucu yaşamın paydaşı olmuş saygı gören ve kutsanan varlıklara dönüşmüştür. Kırgız halkında avcıların alıcı kuşları eğitme, avlama becerileri ve ustalıkları babadan oğula geçen bir meslek hale gelmiştir. Bu durum çoğu zaman boy adlarına, o boyun yaşadıkları yerlere da yansımıştır. Örneğin; Bürküt, Bürkütçülör boyu, yada Bürküt uya (Kartal Yuva), Bürküt döbö ( Kartal Tepe), Bürküt say (Kartal Dere).
Ateşli silahın olmadığı, ok ve yayın ulaşamadığı, yüksek karlardan geçemediği ve insan gözünün göremediği durumlarda keskin görüş niteliklerini sergileyen kartallar, maral, geyik, ceylan, elik, karaca, tilki, tavşan gibi hayvanları rahatlıkla avlamışlar. Böylece Kırgızlar kartalların avladığı hayvanların derileriyle soğuktan korunmuş, etleriyle de karınlarını doyurmuşlar. Bu kuşlar göçebe Kırgızlar’ın umudu ve yaşam dayanakları olmuştur.
Kırgız bürkütçüleri; kartalı yaşadığı yer, tüy, renk, av becerisi ve cesareti özelliklerine göre 65 türe ayırırlar. Bunların içinde sadece 19 türü eğitilmeye meyillidirler. Çöl kartalı dedikleri çöl renginde olan kartal bunların içinde en yeteneklisidir.
Kartalın yeni yetişmekte olan yavrusuna Kırgızlar barçın derler. Barçın, kız ve erkek çocuklarına hem geçmişte hem de günümüzde yaygın olarak verilen isimlerdendir.

1-vert

 

ENGELSİZ YAŞAM PARKI’ AÇILDI
Engelli vatandaşların engelsiz bir yaşam sürmesi için her ayrıntıyı düşünen Bayrampaşa Belediyesi, içerisinde engelsiz oyun parkı, engelli arabası şarj istasyonu,...
YALÇIN: ANKARA MİTİNGİMİZİN YERİNDE DEĞİŞİKLİK OLDU!
Anadolu Birliği Partisi tarafından düzenlenen ve 26 Eylül 2021 Pazar günü Ankara’da Tandoğan’da yapılması planlanan mitingin yerinde değişiklik oldu. Mitingin...
Eyüpsultan Kız Anadolu İmam Hatip Lisesi
Eyüpsultan Kız Anadolu İmam Hatip Lisesi  Üniversite sınavındaki başarısı , kabul edilen 25 TÜBİTAK Projesi ve 3 ERASMUS Projesi ile...
EYÜPSULTAN KIZ ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ
İlçemizin en köklü eğitim kurumlarından olan Eyüpsultan Kız Anadolu İmam Hatip Lisesi, eğitim öğretim hayatına 1977 yılında başlamıştır. Okulumuz uzman...
Hoş Geldiniz Ulu Çınarlarımız
Sultangazi Belediyesi, Sultangazi Huzurevi’nde konaklayan yaş almış vatandaşları “Hoş Geldiniz Ulu Çınarlarımız” programıyla Mimar Sinan Şehir Ormanı’nda misafir etti. Aile...
Ümraniye Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanı Mehmet Özdil: KÜÇÜK ESNAFIMIZA CAN SUYU İSTİYORUZ!..
Ümraniye Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanı Mehmet Özdil tüm Dünyada ve Ülkemizde yaşanılan pandemi süreci sonrasında küçük esnafın içinde bulunduğu...
BAŞARIDA GELİNEN SON NOKTA
Eyüp Anadolu İmamhatip Mevzunu Büşra Çanakçı, Ya başanın, sırlarını sorduk, çanakçı Başarılarının sırıını açıklarken önemli noktalara değindi. Soru : 1...
25′ ler Meclisi Toplandı
25’ler Düşünce Meclisi Toplantıda bir araya geldi. Nokta Tesisleri’nde gerçekleşen toplantıya , 25′ ler düşünce hareketinin üyeleri hazır bulundu… 25’ler...
Van Erciş Dernekler Başkanı Oğuzhan Demir son yolculuğuna uğurlandı.
Eyüpsultan Dernekler Federasyonu Başkanı, Van Erciş Dernek Başkanı Oğuzhan Demir geçirdiği kalp krizi sonucu vefat etti. Eyüpsultan kaymakamı ,İhsan Kara...
Motor tutkunları Prof. Dr. Haydar Baş anısına yarışacak.
Türkiye Motokros Şampiyonası 3.ayak yarışı hafta sonu Balıkesir Gönen’de gerçekleştirilecek.Prof. Dr. Haydar Baş anısına gerçekleştirilecek yarışmaya BTP Genel Başkanı Hüseyin...
Bilim Merkezi’ne Kabul Sınavları Devam Ediyor
Sultangazi Belediyesi Prof. Dr. Necmettin Erbakan Bilim ve Kültür Merkezi, 2021-2022 eğitim öğretim yılının hazırlıkları kapsamında kurum kabul sınavlarını gerçekleştiriyor....
AV. İSA MESİH ŞAHİN, YAYLA’ DA.
Gelecek Partisi İstanbul İl Başkanımız Av.İsa Mesih Şahin bey önceki günlerde Yayla Mahallemizde yaşanan fırtına nedeniyle evleri zarar gören hemşerilerimizi...
YAYLA HALKI YARDIM BEKLİYOR
Gelecek Partisi Sultangazi İlçe Başkanımız Ramazan Altan, öğle saatlerinde Yayla Mahalesi’ne giderek Cumartesi günü meydana gelen hortumda büyük çapta zarar...
BEYAZKÖPRÜDE YENİ DÖNEM
Beyazköprü Derneği ” Başkanı ” Haşim Karataş ” Başkan Seçilerek Başkanı oldu… Yıllardır, Yoksulun yanında olan mazluma kol kanat giren...
METİN DABAK DÜNYA EVİNE GİRDİ:
Geçmiş dönem Kızılay Gaziosmanpaşa ” Şubesi başkanı olan Metin Dabak, Pazar günü yapılan Nikah Merasimin de Müge Zor ile Dünya...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ