KIRGIZ TÜRKLERİNDE KARTAL YETİŞTİRME GELENEĞİ

KIRGIZ TÜRKLERİNDE KARTAL YETİŞTİRME GELENEĞİ
  • 21.10.2016

Kırgız Türkleri’nde nesilden nesile, atadan oğula geçen kartal yetiştirme geleneği asırlardır süre gelen geleneklerindendir. Kırgızlar kartala bürküt demektedirler. Bürküt kelimesi Türkçe kökenli olup kartalın bedensel duruşu, güçü, yeteneği, keskin bakışı ve ürpertici endamıyla bağlantılıdır. Bu nedenle de Kırgız destanlarında erkek baş kahramanları kartala benzeterek yada onlara eşlik eden bir dost ve destekçi olarak yansıtırlar. Kırgız mitolojisinde avcı öldüğünde kuşlarının da birlikte gömüldüğü yada ağaçtan, demirden, zenginlerde gümüşten, altından yapılan kuş heykelleri ile birlikte gömüldüğü bilinir. Bu inança göre ölen kişiye ahirette de kuşların eşlik edip desteklediği düşünülür. Daha sonraki dönemlerdeki arkeolojik kazılar bunu kanıtlamaktadır. Kırgızların günlük hayatında kullandıkları eşyalarından, kılık kıyafetlerindeki süs eşyalarına kadar kartal simgelerini görmek mümkündür. Kartallar kutsal hayvan sayıldığından bebeklerin beşiğinde, evin her köşesinde kartal tırnağı, pençesi ve tüyü nazardan ve kötü ruhlardan korunmak için asılır. “Kartalı olan evde şeytan olmaz” derler. Kartal’ın önünden geçinilmez. Başı ağrıyan birileri varsa kartal tüyü takılır, hasta insanları kartal tüyünden yapılmış yastığa yatırtırlar. Eğer kartal kazayla ölürse yası tutulur. Kırgızlar erkek çocuklara kartal gibi cesur ve yetenekli olsunlar diye kartalın kalbini yedirirler.
Avcı hayat tarzı dağlık Kırgızistan için uygundu. Tarihte göçer konar hayat yaşayan bu halk geçimini hayvancılık ve avcılıkla sağlamıştır. Kırgızların “Koco Caş” destanında ve VII-IX asırlardaki Çın tarihi kaynaklarda bu halkın avcılıkla meslek edindikleri belirtilmektedir.
Kırgızlar’ın alıcı kuşlar içinde kartalı yakalayıp eğitmeleri, beslemeleri ve avlamaları beraberinde av ve avlama usullerini, avcılıkla ilgili inanç, gelenek ve görenekleri, giyim kuşam, beslenme gibi tarihi kültürel zenginlikleri kazandırmıştır. İnsanlik tarihi kadar eski olan bu gelenek, gün yüzü görmemiş mağaralarda, kaya taşlarında o dönemlere ait ilkel sanatçılar tarafından çizilerek yansıtılmıştır.
Kanatlı ve alıcı kuşlar insanlara göre olağanüstü kabul gören yetenek ve beceri gücü sonucu yaşamın paydaşı olmuş saygı gören ve kutsanan varlıklara dönüşmüştür. Kırgız halkında avcıların alıcı kuşları eğitme, avlama becerileri ve ustalıkları babadan oğula geçen bir meslek hale gelmiştir. Bu durum çoğu zaman boy adlarına, o boyun yaşadıkları yerlere da yansımıştır. Örneğin; Bürküt, Bürkütçülör boyu, yada Bürküt uya (Kartal Yuva), Bürküt döbö ( Kartal Tepe), Bürküt say (Kartal Dere).
Ateşli silahın olmadığı, ok ve yayın ulaşamadığı, yüksek karlardan geçemediği ve insan gözünün göremediği durumlarda keskin görüş niteliklerini sergileyen kartallar, maral, geyik, ceylan, elik, karaca, tilki, tavşan gibi hayvanları rahatlıkla avlamışlar. Böylece Kırgızlar kartalların avladığı hayvanların derileriyle soğuktan korunmuş, etleriyle de karınlarını doyurmuşlar. Bu kuşlar göçebe Kırgızlar’ın umudu ve yaşam dayanakları olmuştur.
Kırgız bürkütçüleri; kartalı yaşadığı yer, tüy, renk, av becerisi ve cesareti özelliklerine göre 65 türe ayırırlar. Bunların içinde sadece 19 türü eğitilmeye meyillidirler. Çöl kartalı dedikleri çöl renginde olan kartal bunların içinde en yeteneklisidir.
Kartalın yeni yetişmekte olan yavrusuna Kırgızlar barçın derler. Barçın, kız ve erkek çocuklarına hem geçmişte hem de günümüzde yaygın olarak verilen isimlerdendir.

1-vert

 

Bulgaristan Seçimleri Yeniden Yapılıyor.
Bulgaristan seçimleri Türkiye, de, geçtiğimiz aylarda yapılmıştı. Ancak hükümeti kurmak için çoğunluğu elinde bulunduramayan, iktidar Partisi, hükümeti kurmak için yeniden...
Gaziosmanpaşa İlçe Başkanı Fatih Aydemir, aşı oldu, herkesi aşıya davet etti
Ak Parti Gaziosmanpaşa İlçe Başkanı Fatih Aydemir, korona virüs aşısı oldu, Gaziosmanpaşalıları aşı olmaya davet etti.Sağlık Bakanlığı tarafından ülke genelinde...
BAYRAMPAŞA’DA ÜÇ GÜN SÜRELİ KAN BAĞIŞI KAMPANYASI
Bayrampaşa’da 3 gün sürecek kan bağışı kampanyası başladı. İstanbul Valiliği, Bayrampaşa Kaymakamlığı, Türk Kızılay’ı ve Bayrampaşa Belediyesi işbirliğiyle düzenlenen kampanya...
Eyüpsultan’da Kadınlara Özel Boğaz Gezileri Başladı
Eyüpsultan Belediyesi’nin ilçede ikamet eden kadınlara yönelik düzenlediği “Boğaz Gezileri” başladı. Başkan Deniz Köken’in de katılımıyla gerçekleşen ilk boğaz gezisinde...
KANDOSTUM OLURMUSUNUZ
Kızılay” ın başlattığı Kandostum olurmusunuz, sorusu Gaziosmanpaşa “ da karşılık buldu. Gaziosmanpaşa “ Meydana Kurulan Kızılay “ Çadırlarında, Yüzlerce, insan...
Akşemsettin’i Fesleğen Kokusu Sardı
Eyüpsultan Belediyesi’nin “Salın sepetleri, alın çiçekleri” sloganıyla başlattığı fesleğen dağıtımı tüm hızıyla devam ediyor. Fesleğen dağıtımı bu kez Akşemsettin Mahallesi’nde...
GAZİOSMANPAŞA HALK EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ YIL SONU SERGİSİNİ AÇTI:
Gaziosmanpaşa “ Halk Eğitim Müdürlüğü 2020/2021 Yılsonu sergisini görkemli bir açılışla gerçekleştirdi. Hükümet Konağı’nın giriş katında gerçekleştirilen açılışa Gaziosmanpaşa Kaymakamı...
BAYRAMPAŞA BELEDİYESİ BİLGİ EVLERİNDE MEZUNİYET HEYECANI
Bayrampaşa Belediyesi Bilgi Evleri, 2020-2021 eğitim-öğretim dönemi kursiyerlerini törenle mezun etti. Törene katılan Başkan Atila Aydıner, “Pandemi koşullarında büyük bir...
SANATA ENGEL YOKTUR”
ENGELLERİ AŞAN BİR SERGİ: DALINÇ DİJİTAL SANAT SERGİSİ T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın katkıları ve Sultangazi Belediyesi’nin desteğiyle düzenlenen “Sanata...
‘Covid-19’un Çevreye Etkileri’ Konulu Resim Yarışması Başladı
Eyüpsultan Belediyesi, ‘Covid-19’un Çevreye Etkileri’ konulu resim yarışması düzenliyor.
Kuştepe Romanlar ve Müzisyenler Derneği Açıldı
Adalet Partisi Şişli İlçe Başkanı Tarık Orakcı’nın Başkanlığında “Kuştepe Romanlar ve Müzisyenler Derneği” pandemi kuralları çerçevesinde görkemli bir törenle açıldı....
ME AGAINST THE PANDEMIC ( PANDEMİYE KARŞI BEN)
Kadıköy Mehmet Karamancı İlkokulu 4-C sınıfı öğretmeni Hatice ZOR ve öğrencileri ; 7 ülke ,17 öğretmen , 7-11 yaş grubu...
Son dakika haberi PKK/KCK’nın sözde Mahmur sorumlusu etkisiz!
MİT’in Irak’ın kuzeyindeki Mahmur Kampı yakınlarında düzenlediği nokta operasyonda kırmızı bültenle aranan PKK/KCK’nın sözde Mahmur sorumlusu Hasan Adır etkisiz hale...
Eyüpsultan’lı Öğrencilerden Geri Dönüşüm Defilesi
Eyüpsultan Belediyesi ve Karadolap’ta bulunan Mustafa Kemal İlkokulu işbirliğiyle Dünya Çevre Haftası kapsamında, geri dönüşüm defilesi düzenlendi.
Müsilaj İnsan Sağlığını Nasıl Etkiliyor?
Uzmanlar, Marmara Denizi’nde ortaya çıkan müsilaj (deniz salyası) sorununa ilişkin, sorunun devam ettiği bölgelerde denizlere girilmemesi ve bu bölgelerden çıkarılan...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ