Osmanlı’da hafiye teşkilatı

Osmanlı’da hafiye teşkilatı
  • 25.05.2017

Yüksel, Osmanlı devletinin istihbarat faaliyetlerini, bunun Westfalia sonrası dünya konjonktürüne uygun hale dönüştürülme çabalarını II. Mahmut dönemini esas alarak irdeliyor.

Osmanlı'da hafiye teşkilatı

CIA ve MOSSAD gibi modern devletlerin ihtiyaç duyduğu istihbarat faaliyetlerine “tarihsel köken” arayışının ürünü olarak çıkan birçok popüler kitap vardır piyasada. Bu popüler kitaplar verdikleri “popüler” malumat ve bilgilerle Türkiye’deki istihbarat tarihi anlayış ve yazımlarını da etkilediler. Osmanlılar, kuruluş yıllarından itibaren istihbarattan istifade ettiler. İstifade şekli zaman ve şartlara göre değişti. Bazen saltanat mücadeleleri etrafında, kimi zaman diplomasi sahasında, ama en çok askerî hareketlilik sırasında istihbarat sağlamaya dönük çabalara büyük önem atfedildi. Osmanlı eliti, etraflarında veya sınırlarının ötesinde gelişen askerî-siyasî olaylardan bir şekilde haberdar olmaya çalıştı, büyük güç olmanın yansıması ve zorunluluğu olarak. Zorunluluk çok defa casuslar, tebdiller, tacirler, yolcular, esirler, tercüman ve gemiciler vasıtasıyla yerine getirildi. Hepsinden istifade etme şekli farklıydı ve hiçbir zaman sağladıkları bilgi tek başına mutlak doğru olarak kabul görmedi. En azından birinin ötekini teyit etmesi gerekiyordu.

Osmanlı istihbarat çalışmalarının en tanıdık yüzü casuslardı ve kadrolu bir imparatorluk memuru statüsüne sahip olmaya yaklaşmışlardı, en çok II. Mahmud zamanında… Karşı istihbarat faaliyetlerini engellemenin en az istihbarat çalışmaları kadar önemli olduğu gerçeği de Osmanlılarca anlaşılmıştı, o yönde alınan tedbirlerle.

  1. Mahmut ve istihbarat

Osmanlı istihbaratının daha birçok hususiyeti vardı, zorluk ve eksiklikleri de… Bunları aşmak için neler yapıldı? Zorluklar aşıldı, eksiklikler tamamlandı ve doğru bilgiye ulaşıldı mı? Osmanlı istihbaratı hakkında daha nice soru ve sorunlar vardır. Türk istihbarat teşkilatlarının kuruluşu en fazla Sultan II. Abdülhamid’in “hafiye”ciliğine kadar götürülür, resmi birçok görüş tarafından sözgelimi. Bu tarihlendirmenin de siyasi bazı saiklerle yapıldığı hiç kuşkusuzdur. II. Abdülhamid’e atfedilen “istibdad”a ilişkin en önemli ve mücehhez delil bu hafiye teşkilatıdır. Oysa istihbarat faaliyeti, devletlerin kendi iç ve dış güvenlikleri; siyasi, sosyal, bilimsel, ticari ve teknolojik stratejileri yürütülmesi gerekli en önemli faaliyetler arasındadır. Devletlerin “çadır-devlet” ya da “modern devlet” olması da bu gerekliliğin savsaklanmasını hoş görmez. Tarihçi Ahmet Yüksel, yaygın olan ve yaygın görüşün aksine Osmanlı devleti ve elitinin istihbarat faaliyetleri çerçevesindeki yapılanışını, bu konudaki faaliyetlerin Westfalia sonrası dünya konjonktürüne uygun hale dönüştürülmesi çabalarının önemli bir kesitini, II. Mahmut dönemini esas tutarak irdeliyor.

  1. Mahmud Devrinde Osmanlı İstihbaratı, Ahmet Yüksel, Kitap, 2013

Anayasa tartışmalarına katkı

Önemli bir kırılma noktası olarak Türk siyasetinde öne çıkan ve 12 Eylül 2010 referandumuyla hayata geçen anaysa değişikliklerinin ardından yeni Anayasa Mahkemesi’nin farklı bir mahkeme olarak çalışacağı ve içtihatlarının uluslararası standartları yansıtan özgürlükçü ve demokratik bir çizgide seyredeceği ümidini haiz olduğunu belirtiyor ünlü Anayasa Profesörü Ergun Özbudun, Can’ın kitabına yazdığı “takriz”le. 2008’de AK Parti hakkında açılan kapatma davasında bilirkişi raporunu hazırlayan Osman Can’ın “tarihe tanıklık”larının izlerini de taşıyan kitabı anayasa tartışmalarını sağlıklı sürdürebilmek için okumak elzem.

Kurucu İktidar, Osman Can, Alfa, 2013

Türkiye’nin kültürel mimesisi

Edebiyat eleştirisinin verimlerini kullanan Kader Konuk kışkırtıcı bir sav ortaya atıyor: Modern Türk kimliğinin yalnızca Kemalist kadrolar tarafından kurulmadığını, Nazi zulmünden kaçıp ülkeye gelen Alman-Yahudi sığınmacıların, yani Türkiye toplumu içerisindeki ayrıcalıklı yabancıların bu kimliğin inşasında önemli bir rol oynadığını öne sürüyor. Kitabın merkezinde 1936’da Almanya’yı terk edip İstanbul Üniversitesi’nin yeni kurulan Yabancı Diller Okulu’nun başına gelen Erich Auerbach ve bu dönemde kaleme aldığı çığır açıcı eseri Mimesis: Batı Edebiyatında Gerçekliğin Temsili var.

Doğu Batı Mimesis, Kader Konuk, Metis, 2013

 

Murat Güzel

Eyüpsultan Nişanca Mahallesi Baştan Aşağı Temizlendi
Eyüpsultan Belediyesi tarafından başlatılan “Bahar Temizliği ve Fiziki Tarama” çalışmaları Eyüpsultan’ın tüm mahallelerinde ara vermeden devam ediyor.  Temizlik İşleri Müdürlüğü,...
Eyüpsultan Astronomi Yaz Okulu Online Eğitimle Başlıyor
Ali Kuşçu Uzay Evi, kendine özgün başarılı çalışmalarına yaz aylarında da devam ediyor. Uzayı merak eden, problem çözmeyi seven, hayal...
İyi Parti Genel Başkan Yardımcısı Prof.Dr. Bahadır Erdem’den Gostivarlılar Kültür ve Dayanışma Derneğine Ziyaret..
Vatandaşın, esnafın problemlerini dinlemek için sahaya inen İyi Parti’nin İstanbul çıkarmasında Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Bahadır ERDEM, İyi Parti...
Eyüpsultan’da Covid-19 Aşılaması Başarıyla Devam Ediyor
Pandemiden bu yana Eyüpsultan Belediyesi ile koordineli çalışmanın faydalarını, aşılamanın nasıl hızlandığını anlatan Eyüpsultan İlçe Sağlık Müdürü Dr. Muhammed Atak, ilçe...
Eyüpsultan Belediye Başkanı Deniz Köken’den “Ne iş olursa yaparım” devrine son!..
Eyüpsultan Belediyesi’nden istihdama katkı için önemli imza Eyüpsultan Belediyesi Eyüpsultan İstihdam Merkezi (ESİM) ile Türkiye’nin en büyük online istihdam platformu...
SÜLEYMAN DEMİREL ANISINA MEVLÜT OKUTULDU
Ölümünün 6 Yılında Süleyman Demirel Dualarla anıldı. Adalet Partisi Genel Başkanlığının Öncülüğünde İstanbul il Başkanı ve ilçe Başkanları, Eyüpsultan” Camiinde...
Eyüpsultan’da İlaçlama Çalışmaları Aralıksız Devam Ediyor
Eyüpsultan Belediyesi Veteriner İşleri Müdürlüğü’ne bağlı ilaçlama ekipleri ilçe genelinde Eyüpsultanlıların rahat bir yaz geçirmesi amacıyla larva, sivrisinek ve haşere...
Eyüpsultanlı Çocukların Sünnet İşlemleri Başladı
Eyüpsultan Belediyesi tarafından ilçede her yıl geleneksel olarak düzenlenen Sünnet Şöleni bu yıl da devam ediyor. Çocuklar, erkekliğe ilk adımını...
Bulgaristan Seçimleri Yeniden Yapılıyor.
Bulgaristan seçimleri Türkiye, de, geçtiğimiz aylarda yapılmıştı. Ancak hükümeti kurmak için çoğunluğu elinde bulunduramayan, iktidar Partisi, hükümeti kurmak için yeniden...
Gaziosmanpaşa İlçe Başkanı Fatih Aydemir, aşı oldu, herkesi aşıya davet etti
Ak Parti Gaziosmanpaşa İlçe Başkanı Fatih Aydemir, korona virüs aşısı oldu, Gaziosmanpaşalıları aşı olmaya davet etti.Sağlık Bakanlığı tarafından ülke genelinde...
BAYRAMPAŞA’DA ÜÇ GÜN SÜRELİ KAN BAĞIŞI KAMPANYASI
Bayrampaşa’da 3 gün sürecek kan bağışı kampanyası başladı. İstanbul Valiliği, Bayrampaşa Kaymakamlığı, Türk Kızılay’ı ve Bayrampaşa Belediyesi işbirliğiyle düzenlenen kampanya...
Eyüpsultan’da Kadınlara Özel Boğaz Gezileri Başladı
Eyüpsultan Belediyesi’nin ilçede ikamet eden kadınlara yönelik düzenlediği “Boğaz Gezileri” başladı. Başkan Deniz Köken’in de katılımıyla gerçekleşen ilk boğaz gezisinde...
KANDOSTUM OLURMUSUNUZ
Kızılay” ın başlattığı Kandostum olurmusunuz, sorusu Gaziosmanpaşa “ da karşılık buldu. Gaziosmanpaşa “ Meydana Kurulan Kızılay “ Çadırlarında, Yüzlerce, insan...
Akşemsettin’i Fesleğen Kokusu Sardı
Eyüpsultan Belediyesi’nin “Salın sepetleri, alın çiçekleri” sloganıyla başlattığı fesleğen dağıtımı tüm hızıyla devam ediyor. Fesleğen dağıtımı bu kez Akşemsettin Mahallesi’nde...
GAZİOSMANPAŞA HALK EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ YIL SONU SERGİSİNİ AÇTI:
Gaziosmanpaşa “ Halk Eğitim Müdürlüğü 2020/2021 Yılsonu sergisini görkemli bir açılışla gerçekleştirdi. Hükümet Konağı’nın giriş katında gerçekleştirilen açılışa Gaziosmanpaşa Kaymakamı...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ