Boğazköy (Arnavutköy) — Kısa ve Kaynaklı Tarihçe
Boğazköy (Arnavutköy) — Kısa ve Kaynaklı Tarihçe
Öne çıkan maddeler (özet)
Boğazköy'ün yerleşim izleri çok eskilere, antik/Osmanlı dönemlerine kadar uzanır; Osmanlı arşivlerinde ve 15.–19. yüzyıl tahrir defterlerinde kayıtlar vardır.
1497 tarihli tapu-tahrir kaydında Boğazköy ile ilgili kayıtlar bulunduğu; o kayıtta dönemin nüfus ve vergi bilgilerine ilişkin notlar yer alır (ör. hane sayısı, üretilen ürünler ve ödenen vergi). (Yerel kaynaklar bu verileri aktarıyor.)
Osmanlı döneminde bölge Çatalca Sancağı’na/nahiyesine bağlıydı; Cumhuriyet döneminde idari değişikliklerle Eyüp → Gaziosmanpaşa ilişkileri oldu; sonrasında (1990’lar ve 2000’ler) şehirleşmeyle birlikte Arnavutköy sınırları içinde yer aldı.
Boğazköy’deki tarihî yapı ve eserlerden biri olan Boğazköy Kilise-Camii (yerel kaynaklarda “Boğazköy Camii”) 1890 civarında yapılan bir yapı olup günümüzde korunan bir tarihî eserdir.
1990’lar ve sonrasında belde statüsü kazanma, sanayileşme ve İstanbul Havalimanı / Kuzey Marmara gibi projelerle bölgenin yoğun bir imar ve nüfus artışı yaşaması modern dönemin belirleyici sürecidir.
Zaman Çizelgesi (kaynaklara dayalı)
Antik — Bizans dönemi: Bölgenin antik dönemde yerleşim gördüğüne dair izler ve Bizans döneminde de tarım/askeri güzergâh fonksiyonu bulunduğuna dair çalışmalar var. (genel tarih araştırmaları).
1497 (Osmanlı dönemi — tahrir kayıtları): Tapu-tahrir defterlerinde Boğazköy’e ait kayıtlar (hane, ürün ve vergi bilgileri) görülür; örneğin küçük hane-sayısı ve üretim/vergilendirme notları yer alır. (Yerel arşiv özetleri aktarıyor.)
- yüzyıl: Osmanlı haritalarında ve kayıtlarında Arnavutköy/Boğazköy adı görülür; bölgede nüfus, tarım ve bal-arıcılığı gibi üretimler devam etmiştir.
1890: Boğazköy’deki tarihî kilise dönüşümü / cami binasının (Boğazköy Kilise-Camii) yapımı/varlığı bu tarihle ilişkilendirilir.
- yüzyıl sonu (1960–1990 arası) ve 1994: İdari değişikliklerle (Gaziosmanpaşa bağlantısı vb.) ve 1994’te bazı yerleşimlerin belde statüsü kazanmasıyla bölgede yönetsel dönüşüm yaşandı.
2000’ler—günümüz: İstanbul’un kuzey hattındaki mega projeler (Havalimanı, otoyollar, sanayi) Boğazköy ve çevresinin hızlı imar ve nüfus artışı yaşamasına yol açtı. Yerel fiziksel dönüşüm ve yeni yerleşim alanları oluştu.
Ekonomi ve Toplumsal Yaşam (tarihsel notlar)
Geleneksel geçim kaynakları: Buğday, keten, üzüm, arıcılık (bal) ve taş değirmen gibi yerel üretimler; 15.–16. yüzyıl tahrirlerine göre köyün vergilendirilmesi bu ürünlere dayalıydı.
Kültürel izler: Eski camiler/mezarlıklar, taş çeşmeler ve köy mimarisi; bazı yapıların kilise iken camiye çevrilmiş örnekleri (Boğazköy Kilise-Camii) mevcuttur. Sözlü tarih çalışmaları bölgede göç ve savaş dönemlerinin izlerini gösterir.
Kaynaklar (başlıca referanslar — daha fazlasını çıkarabilirim)
Arnavutköy Belediyesi — tarihçe ve Boğazköy bilgileri.
Boğazköy (Arnavutköy) — Vikipedi sayfası (yerleşim ve tarihçeye dair özet).
Avrupa Birliği Gazetesi — “Boğazköy’ün tarihi” (yerel arşiv özeti; 1497 tahrir kaydına atıf).
Akademik / sözlü tarih çalışmaları — “Geçmişin Sesinden Arnavutköy” gibi çalışmalar (yerel sözlü tarih).
Tez / raporlar — Arnavutköy’ün nüfus, sanayi ve kentsel dönüşüm üzerine yüksek lisans/araştırma metinleri.