Yeni Cami (Valide Sultan Camii): Eminönü’nün Simgesi

BEĞENDİM

ABONE OL

News

İstanbul’un silüetinde yer alan Yeni Cami, Osmanlı’nın son büyük imparatorluk camilerinden biridir.

Yeni Cami ya da Valide Sultan Camii, İstanbul’un Eminönü semtinde yer alır. 1597 yılında Sultan III. Murad’ın eşi Safiye Sultan’ın emriyle temeli atılan yapı, 1665’te IV. Mehmed’in annesi Turhan Hatice Sultan’ın çabalarıyla tamamlanarak ibadete açılmıştır. Osmanlı ailesi tarafından yaptırılan büyük camilerin son örneği olan yapı, inşaatı en uzun süren Osmanlı camisi olarak bilinir.

İnşaat Süreci Nasıl İlerlemiştir?

Caminin yapımına Mimar Davut Ağa başlamış, Mimar Dalgıç Ahmed Ağa devam etmiştir. Safiye Sultan’ın 1604’teki ölümüyle inşaat uzun yıllar yarım kalmıştır. 1660 Büyük İstanbul Yangını’ndan sonra Turhan Hatice Sultan’ın girişimiyle Mimarbaşı Mustafa Ağa yönetiminde yeniden başlayan çalışmalar, 1665’te tamamlanmıştır. İnşaat toplam 66 yıl sürmüştür.

Temel atılırken çıkan su sorunu, kazık ve taş bloklarla çözülmüştür. Bölge, liman ve gümrüğe yakınlığı nedeniyle önemli bir ticaret alanıydı. İstimlak işlemleriyle alan genişletilmiş, çevredeki Yahudi mahalleleri Hasköy’e nakledilmiştir.

Mimari Özellikleri Nelerdir?

Yeni Cami, klasik Osmanlı mimarisinin revaklı avlulu şemasını sürdürür. Merkezi plana sahip yapıda 16,20 metre çapındaki ana kubbe, dört yönde yarım kubbelerle desteklenir. Ana kubbeyi dört fil ayağı taşır. Kubbenin piramidi andırır şekilde yükselmesi, caminin ayırt edici özelliğidir.

Mimar Sinan’ın Şehzade Camii ve Sedefkâr Mehmed Ağa’nın Sultanahmet Camii’ndeki kubbe planı burada tekrarlanır. Yapı malzemesi kesme küfeki taşı, mermer ve tuğladır. İç mekân, altı sıra pencerelerle aydınlatılır; ikinci sıra pencerelere kadar duvarlar mavi, firuze ve yeşil ağırlıklı çinilerle kaplıdır.

Kuzeyde kare planlı revaklı avlu bulunur. Avluda 20 sütunlu revaklar ve ortada sekiz köşeli şadırvan yer alır. İki minare üçer şerefelidir. Hünkâr mahfilinin altında Girit fethinden getirilen somaki mermer sütunlar dikkat çeker.

Külliye ve Ek Yapılar

Camiyle birlikte Valide Sultan Türbesi, Hünkâr Kasrı, sebil, çeşme, sıbyan mektebi, darülkurra ve Mısır Çarşısı arastası inşa edilmiştir. Daha sonra kütüphane, muvakkithane ve ek türbe ile çeşmeler eklenmiştir.

Deniz kenarına inşa edilen caminin denize olan mesafesi, sonradan yapılan dolgular nedeniyle artmıştır. 2016’da başlayan restorasyon çalışmaları 2023’te tamamlanmış ve cami yeniden ibadete açılmıştır.

Yeni Cami, İstanbul’un tarihi yarımadasındaki en önemli Osmanlı eserlerinden biri olarak ziyaretçilerini ağırlamaya devam etmektedir.

Haber : Avni Koç